Sosyal bilimlerde, toplumsal eşitsizlikler, siyasal davranışlar, emek hareketleri, göç ve kentleşme gibi olgular yalnızca zamansal değil, aynı zamanda mekânsal ilişkiler içerisinde şekillenmektedir. Coğrafi bilgi sistemleri (CBS), sosyal bilimcilere ellerindeki veriye mekânsal bir boyut kazandırma, farklı veri setlerini aynı analitik çerçevede bir araya getirme ve bu verileri görselleştirerek yeni araştırma soruları üretme imkânı sunan güçlü bir dijital araştırma aracıdır. Bununla birlikte CBS, yalnızca teknik bir haritalama yazılımından ibaret değil; mekânsal düşünme, karşılaştırma ve eleştirel yorum üretmeye imkân tanıyan bir yöntem setidir.
Bu atölye, CBS’nin sosyal bilimler alanındaki kullanımına odaklanmaktadır. Atölyenin temel amacı, katılımcıların mekânsal düşünme becerilerini geliştirmek; güncel ve tarihsel veri setleri üzerinden CBS’nin araştırma süreçlerine nasıl entegre edilebileceğini hem teorik hem de uygulamalı olarak göstermektir. Özellikle sosyal tarih çalışmaları bağlamında, veri görselleştirme, tarihsel haritaların dijital ortama aktarılması ve mekânsal analizlerde kullanılması üzerinde durulacaktır.
İki günlük atölye çalışması, sosyal bilimler alanında çalışan ve mekânsal analiz yöntemleriyle tanışmak isteyen lisansüstü öğrencilerine yöneliktir; herhangi bir teknik ön bilgi gerektirmez.
Uygulama çalışmasında yazılım olarak ücretsiz kullanılabilen QGIS yazılımından faydalanılacaktır.
Atölye Yürütücüsü: Mehmet Başkurt
Saat: 10:00 – 13:00
Mekân: Tez-Koop-İş Sendikası Toplantı Salonu Necatibey Cd. N:84/4 Sıhhıye/ANKARA
Kontenjan: 10 Kişi
Başvurular için: https://forms.gle/QMhFx4eWLYGyYETe6
Sorularınız ve bilgi için: ankara@tustav.org
Yüzyüze yapılacak atölyemize katılım için kayıt gerekmekte olup lisansüstü öğrencilere öncelik verilecektir. Atölyemiz ücretsizdir.
BAŞVURU FORMU: https://forms.gle/QMhFx4eWLYGyYETe6
ATÖLYE PROGRAMI
I. Atölye Günü- 14 Şubat 2026, Cumartesi (10:00 – 13:00)
1. Oturum (50 dk) | CBS Nedir? Sosyal Bilimler için Ne Sunar?
- Atölyenin amaç ve kapsamının paylaşılması
- CBS’nin temel kavramları: veri, mekân, ölçek ve katman (layer) mantığı
- Sosyal bilimlerde kullanılan başlıca veri türleri
- Vektör ve raster veri farkı
- Öznitelik tabloları ve veri tabanı mantığının sosyal bilimler açısından önemi
- CBS’nin betimleyici ve analitik kullanım biçimleri
2. Oturum (50 dk) | Sosyal Bilimlerde Mekânsal Görselleştirme
- Mekânsal görselleştirmenin araştırma sürecindeki rolü
- Sosyal bilimlerde mekânsal düşünme yaklaşımı
- Nokta verilerle yoğunluk (heatmap) analizi
- Alan bazlı istatistiksel görselleştirmeler (örneğin ilçe bazında karşılaştırmalar)
- Örnek çalışma: mesleki temsil ve mekânsal dağılım ilişkisi
- Görselleştirmenin sınırları ve yanlış yorum riskleri
3. Oturum (50 dk) | Dijital Beşeri Bilimler ve Örnek CBS Uygulamaları
- Dijital Beşeri Bilimler bağlamında mekân ve veri ilişkisi
- Tarihsel haritalar ve arşiv belgelerinin mekânsal analizi
- Sosyolojik verilerin (nüfus, göç, kentleşme) CBS ile yorumlanması
- Siyaset bilimi ve kültürel çalışmalardan örnek uygulamalar
- CBS ne sağlar, ne sağlamaz?
II. Atölye Günü- 21 Şubat 2026, Cumartesi (10:00 – 13:00)
1. Oturum (90 dk) | Veri Hazırlama ve Ortak Uygulama I: Seçim Verileri
- 2024 yerel seçim verilerinin düzenlenmesi – veri tabloları ile çalışma
- QGIS arayüzünün tanıtılması
- İl sınırları ile seçim verilerinin eşlenmesi ve CBS ortamına aktarılması
- Oy oranlarının görselleştirilmesi
- Choropleth haritalar ile bölgesel karşılaştırmalar
- Yoğunluk analizi: yüksek oy oranı bölgeleri
- Haritaları yayına hazır hale getirme
2. Oturum (60 dk) | Veri Hazırlama ve Ortak Uygulama II: Tarihsel Veriler
- Tarihsel bir haritanın dijital ortama aktarılması ve referanslandırılması
- Harita üzerinden veri üretme ve temel çizim teknikleri
- Coğrafi verilere öznitelik eklenmesi
- Tarihsel ve güncel verilerin karşılaştırılması
- Mekân ve zaman ilişkisi: süreklilikler ve kopuşlar
3. Oturum (30 dk) | Mekânsal Bulguların Yorumlanması ve Değerlendirme
- Yapılan uygulamaların toplu değerlendirilmesi
- Mekânsal analizlerden elde edilen bulguların yorumlanması
- Olası korelasyonların ve metodolojik sınırlılıkların tartışılması
- Katılımcıların kendi araştırmalarına CBS’i nasıl entegre edebileceklerine dair öneriler