M. Zekeriya Sertel’in Sovyetler Birliği’nde 45 Gün kitabı, 1953 sonbaharında gerçekleştirdiği uzun Sovyetler Birliği gezisinin notlarından oluşuyor. Moskova’dan Leningrad ve Stalingrad’a, oradan Özbekistan ve Kazakistan’a uzanan yaklaşık 10 bin kilometrelik yolculuğunda fabrikaları, kolhozları, okulları, üniversiteleri, hastaneleri, çocuk yuvalarını ve kültür kurumlarını gezer; işçilerle, köylülerle, sanatçılarla, yazarlarla ve bilim insanlarıyla konuşur.
Kitap, Soğuk Savaş yıllarında Türkiye’de Sovyetler Birliği hakkında oluşmuş kabullere karşı, doğrudan gözleme dayalı bir karşı anlatı kurma iddiası taşır. Sertel özellikle çalışma hayatı, eğitim, sağlık, kadınların toplumsal konumu, kültür ve sanat kurumları ile Orta Asya cumhuriyetlerindeki dönüşüm üzerinde durur. Moskova Üniversitesi’nden bir otomobil fabrikasına, Leningrad’daki Çocuk Sarayı’ndan Taşkent’in tiyatro ve konservatuvarlarına kadar uzanan gözlemlerini sık sık Türkiye, Avrupa ve Amerika’daki deneyimleriyle karşılaştırır. Gezinin Sertel üzerinde en güçlü iz bırakan bölümlerinden biri ise Özbekistan ve Kazakistan’dır; yazar bu coğrafyadaki toplumsal ve kültürel değişimi özel bir ilgiyle aktarır.
Sovyetler Birliği’nde 45 Gün aynı zamanda dönemin kültür ve edebiyat tarihine ilişkin canlı tanıklıklar barındırıyor. Sertel’in Moskova’da Nâzım Hikmet’le buluşması, şairin evindeki sohbetleri ve Ferhad ile Şirin’in sahnelenişine ilişkin gözlemleri kitabın dikkat çekici bölümleri arasında yer alıyor.
Kitaba eklenen Sovyet basınından bölümler ve resmi raporlar da Sertel’in gezisinin dönemin Sovyet dünyasında nasıl karşılandığını gösteriyor.
Edinmek için: https://www.yaykoop.com/sovyetler-birliginde-45-gun
